امامزاده ابراهيم

آرامگاه امامزاده ابراهيم در گود زنبوركخانه قرار دارد. گود زنبورك خانه در خيابان مولوي ما بين ميدان محمديه يا اعدام و باغ فردوس از بعضي كوچه هايي كه رو به شمال واقع شده و گود بودن آن محله آشكار است در كنار كوچه موسوم به كوچه تكيه گود زنبوركخانه در ضلع جنوبي كوچه محوطه نسبتاً وسيعي قرار دارد كه تكيه گود زنبوركخانه نام دارد. در گوشه جنوب غربي اين تكيه اتاق محقري واقع است كه در داخل آن قبري بدون هيچ‌گونه آرايش با آجر و ساروج ساده ديده مي شود كه متعلق به امامزاده ابراهيم مي باشد در خصوص

نسب و نياي امامزاده ابراهيم اطلاع صحيحي در دست نمي باشد ولي بنابر قول مشهور در ميان عامه مردم امامزاده ابراهيم از فرزندان

 امام هفتم مي باشد. اما اين بزرگوار زيارت‌نامه ندارد. بناي آرامگاه در جنب آب انبار بزرگي قرار دارد كه آب انبار در حال حاضر به علت فرسودگي ريزش كرده به مساحت كمي در مغرب بقعه باغ ايلچي قرار دارد. كه هم اكنون درختان كهن چنار و نارون وجود دارد كه آن گواهي از آبادي و رونق اين مكان دارد. اين باغ متعلق به ميرزا ابوالحسن‌خان ايلچي بوده است. ابوالحسن ايلچي در زمان فتحعلي شاه و محمد شاه از دولتمردان بد نام عصر خود بوده و تاريخ از او به نيكي ياد نمي‌كند. باغ ايلچي همان مكاني است كه واقعه قتل گريبايدوف نويسنده و شاعر و سفير دولت تزاري در دربار فتحعلي شاه قاجار پس از امضاي عهدنامه تركمانجاي اتفاق افتاد. لذا بدين مناسبت  باغ ايلچي از شهرت بسياري در تاريخ روابط ايران و روسيه برخوردار مي باشد. باغ ايلچي در نزديكي گذر خدا آفرين قرار داد.

 بقعه سيد اسماعيل

زيارتگاه حضرت سيد اسماعيل در محله چاله ميدان سابق قرار دارد. به سيد اسماعيل از نوادگان امام علي النقي (ع) است. امروزه محدود به خيابان بوذر جمهري پانزده خرداد كنوني و خيابان مولوي مي شود، بناي فعلي آن بنابر كتيبه موجود در ايوان و داخل حرم در زمان محمد شاه قاجار به سال 1262 (ه.ق) ساخته شده باني آن عيسي خان بيگلر بيكي بوده است. اثر بسيار قديمي‌تر آن در منبت عتقيه است كه در ضلع غربي حرم قرار گفته و به مسجد كوچكي باز مي شود كه بر روي اين در نيز نام محمد شاه و عيسي خان بيگلر بيگي آمده است. ولي قسمت اصلي يعني وسط هر دو لنگه در مربوط به سده نهم (ه.ق) است و طبق كتبيه هاي موجود آن باني استاد حسين بن پير علي حداد تهراني است و تاريخ ساخت آن به سال 886 (ه.ق) بر مي گردد و اين تاريخ قديم‌ترين سال تاريخي است كه درباره انبيه قديمي داخل شهر تهران سراغ مي توان گرفت كه مربوط به زمان آق قوبنلوها مي‌شود.

امامزاده اهل بن علي (ع)

آرامگاه اين امامزاده در جنوب محله دولاب سرآسياب و از سمت جنوب شرقي آرامگاه سيده ملك خاتون نزديك مي باشد، گنبدي دو پوشي دارد كه از مهارت سازنده آن حكايت مي كند، قسمت كمي از بالايي گنبد يا كاشي فيروزه پوشيده شده ولي مابقي آن پوشش  اجري دارد.

در داخل حرم تصوير مرد روستايي كه با بيل امامزاده را مقتول مي كند به نحو ناشيانه‌اي روي گچ نقاشي شده است. اين صحنه را مي‌توان در چند امامزاده ديگر نيز مشاهده كرد. بر ديوار اطراف ابياتي به خط نستعليق نوشته شده كه برخي از اين ابيات به شرح ذيل مي‌باشد.

تبارك الله از اين شوكت و جلالت و چاه

                                                            كدام نور خدا خفته اندرين خرگاه

امامزاده آزاده اهل ابن علي است

                                                            شهيد گشته ز جور منافق گمراه

پدر چه شير خدا شد ز اين چنين سبري

                                                            سزد كه كار خدا را كند گه و بيگاه

گناه اگر به تولاي او بود طاعت                    

ثواب اگر نه به وفق رضاي اوست گناه

در زيارت نامه آمده كه اهل ابن علي كه ايشان از فرزندان حضرت علي (ع) و برادر امام حسن (ع) و امام حسين (ع) مي باشد. ابن امامزاده در ميان توده مردم به امامزاده گل زرد نيز معروف مي باشد.

 مامزاده سيده ملك خاتون

در امتداد خيابان خراسان به طرف شرق در قسمت جنوبي آن بقعه ساده اي كه با خشت و پوشش آجري به نام سيده ملك خاتون وجود دارد. بناي آرامگاه خيلي به مقبره امامزاده سيد ولي شباهت دارد، اينطور مي توان عنوان كرد كه معمار هر دو يك نفر بوده باشد.

در كتيبه هاي سنگ مرمر و كاشي موجود در آرامگاه اينگونه روايت شده كه محترم السلطنه دختر بديع الملك كه او فرزند محمد علي دولتشاه حاكم كرمانشاه و سرحدات غرب بوده و فاميل دولتشاهي در كرمانشاه منسوب به او مي باشند در خواب ديده كه سيده ملك خاتون فرد بسيار محترمي مي باشد. لذا وصيت مي كند كه او را در جوار سيده ملك خاتون دفن كنند و محترم‌السلطنه در ايام حيات به آبادي و عمران آنجا مي پردازد و در جوار آرامگاه باغ بزرگي نيز ايجاد مي كند. مورخين اعتقاد دارند كه اين بقعه مربوط به سيده ملك خاتون مادر مؤيد الدوله و فخرالدوله ديلمي مي دانند كه پاسخ مرد افكنش در مقابل دعوت تهديدآميز سلطان محمود غزنوي زبانزد خاص و عام مي‌باشد در زيارت‌نامه آمده است يا بنت موسي بن جعفر و يا دخت الرضا لذا مي توان نتيجه گرفت كه سيده ملك خاتون از فرزندزادگان امام موسي بن جعفر (ع) مي باشد. سيده ملك خاتون ديلمي كه نام واقعي آن سيده شيرين دختر اصفهبد رستم ابن شروين زن فخرالدوله و مادر مجدالدوله ديلمي است. سيده ملك خاتون در ري روستاي سيدآباد و قصر سيد آباد را در ري ساخت ياقوت حموي در معجم البلدان در ابن باب قولي دراد كه ترجمه اش چنين است «سيد اباد كوشكي است در ري و ديلمي از ديه هاي آن و هر دو را     سيده شيرين دختر اصفهبد رستم مادر مجدالدوله بن فخرالدوله بن بويه به وجود آورد كوشك را به سال سيصد و نود و چهار         (هجري قمري) احداث كرد.

سيده شيرين ملقب به ملك خاتون زني پاكدامن، نجيب و محترم بود و تاريخ از او بسيار به نيكي ياد مي كند.  

بقعه امامزاده سيد اسحاق

آرامگاه سيد اسحاق در كوچه خدا بنده لو واقع در خيابان ناصر خسرو قرار دارد و به قدمگاه چهارده معصوم نيز شهرت دارد.

در جنوب كوچه خدا بنده لو نزديك انتهاي كوچه در كنار باغچه علي جان اتاقي نسبتاً نوساز به طول 4 متر و عرض 3 متر ضريح بسيار ساده و كوچكي به ارتفاع يك متر وجود دارد متصل به ضريح سردابي بسيار كوچك به عمق يك متر وجود دارد در داخل سرداب لوحه سنگي نسبتاً جديد كه تاريخ آن مربوط به 1300 ه.ق است بر ديوار نصب و روي آن صلوات بر چهارده معصوم مرقوم مي باشد. سنگ فرسوده و شكسته ديگري هم وجود دارد كه بعضي از كلمات آن باقي مانده است در طرف ديگر سرداب موجود است. سبك خط ثلث و كلمات موجود مي رساند كه اين سنگ از آثار سده هشتم يا نهم هجري بايد باشد. در ديوار اطراف اتاق تصاوير ائمه اطهار و زيارت‌نامه‌هاي متعددي نصب شده است. از متن زيارت نامه چنين بر مي آيد كه حضرت اسحاق از فرزندان يا نوادگان امام موسي ‌بن ‌جعفر مي باشد.